ΠΟΙΟ ΜΕΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΥΠΟ (Άρθρο του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου)

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Ενώ, σε παγκόσμιο επίπεδο, το περιβάλλον για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας αλλάζει, για τον περιφερειακό Τύπο δημιουργούνται νέες συνθήκες, με θετικές και αρνητικές πλευρές.

Τον έλεγαν Θεόφραστο Ρωμανό, ήταν γιατρός, φιλάνθρωπος και σύμβουλος του καρδιναλίου Ρισελιέ επί βασιλείας Λουδοβίκου 13ου στην Γαλλία. Τον Ιούνιο του 1631, εξέδωσε στην γενέτειρά του, την κωμόπολη Λουντόν, την πρώτη εβδομαδιαία επαρχιακή εφημερίδα στην Γαλλία, αλλά και στην Ευρώπη.
Έφερε τον τίτλο Λα Γκαζέτ και πρωτοκυκλοφόρησε σε 500 αντίτυπα.
Απετέλεσε δε και την αφετηρία για την ανάπτυξη του γραπτού Τύπου στην Γαλλία, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Από τότε έχουν περάσει 379 χρόνια. Σχεδόν 11 φορές περισσότερα από τα 35 χρόνια παρουσίας στο Αίγιο και στον Νομό Αχαΐας του Βήματος της Αιγιαλείας, που εκδίδει με μεράκι και συνέπεια ο εκλεκτός φίλος και συνάδελφος Φάνης Ζουρόπουλος.
Προς τιμήν της προσπάθειάς του, εξάλλου, που εύχομαι να μακροημερεύσει, αφιερώνω και στις σκέψεις που ακολουθούν για τον Τύπο της περιφέρειας – για τον οποίο έχω και ιδιαίτερη ευαισθησία. Τυχαίνει να είμαι ανηψιός της οικογένειας Παπανδροπούλου που επί 100 χρόνια εξέδιδε τον Νεολόγο Πατρών, απ’ όπου, σε ηλικία 14 ετών, έκανα και τα πρώτα μου δημοσιογραφικά βήματα.
Επίσης, εργάστηκα επί επτά χρόνια σε μία μεγάλη γαλλική εφημερίδα της βόρειας Γαλλίας, η οποία τότε, την δεκαετία τού ’70, κυκλοφορούσε σε 160.000 αντίτυπα, καλύπτοντας τρεις γαλλικές πόλεις και μία βελγική. Σημειώνω ότι την εποχή εκείνη στην βόρεια Γαλλία, οι τρεις ημερήσιες εφημερίδες που κυκλοφορούσαν έφθαναν τα 420.000 αντίτυπα για έναν πληθυσμό 2.500.000 κατοίκων.
Σήμερα, οι ίδιες εφημερίδες, οι οποίες έχουν συγχωνευθεί σε ένα γκρουπ, κυκλοφορούν σε 510.000 αντίτυπα, αριθμός που λέει πολλά. Πριν απ’ όλα δείχνει ότι, παρά την κρίση που πλήττει στον αναπτυγμένο κόσμο τα τελευταία 15 χρόνια τον γραπτό Τύπο, και κυρίως τις εφημερίδες, η περιφερειακή εφημερίδα ανθίσταται σθεναρά και, για την ώρα, κρατά τις θέσεις της.
Έτσι, στην Γαλλία, οι εφημερίδες Ouest-France (ΝΔ Γαλλία), Voix du Nord (Βόρειος Γαλλία), Nouvelles d’Alsace (Αλσατία) και Sud-Ouest (Νότιος Γαλλία) φθάνουν τα 2.000.000 αντίτυπα σε κυκλοφορία και καλύπτουν 2,5 φορές τις συνολικές πωλήσεις των τεσσάρων μεγάλων εφημερίδων του Παρισιού.
Παρεμφερής είναι η κατάσταση και στο Βέλγιο, όπου, παρά την μικρή έκταση της χώρας, οι 12 μεγάλες επαρχιακές εφημερίδες της καλύπτουν 1,5 φορές την συνολική κυκλοφορία των εθνικών εφημερίδων. Καλές ημέρες γνωρίζει και ο περιφερειακός Τύπος στην Σκανδιναυία, ιδιαιτέρως δε στην Σουηδία και στην Φινλανδία. «Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι αναγνώστες έχουν πολύ μεγάλη εμπιστοσύνη στους δημοσιογράφους των επαρχιακών εφημερίδων, τους οποίους θεωρούν πιο κοντά τους και λιγότερο εμπορευματοποιημένους», λέει η δημοσιογράφος Εύα Στέρνανγκ της εφημερίδας Εξπρέσεν.
«Στην Φινλανδία», μάς λέει με την σειρά του ο αρχισυντάκτης της επαρχιακής εφημερίδας Τουρκου Σανομάτ, Μάτι Κόβα, «το 80% του πληθυσμού διαβάζει καθημερινά μία επαρχιακή εφημερίδα, γεγονός που επιτρέπει στον περιφερειακό Τύπο, παρά την κρίση, να κρατά το κεφάλι του έξω από το νερό». Από την πλευρά του, ο Κριστιάν Σαντού, διευθυντής σύνταξης της Ouest-France (800.000 αντίτυπα), μάς έλεγε πριν λίγο καιρό ότι «οι αναγνώστες του περιφερειακού Τύπου είναι απαιτητικοί, θέλουν αναλύσεις σε βάθος και έχουν ελάχιστη εμπιστοσύνη στους πρωτευουσιάνους δημοσιογράφους, τους οποίους θεωρούν ανθρώπους της εξουσίας».
Βέβαια, όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι ο περιφερειακός Τύπος δεν αντιμετωπίζει προβλήματα. Ποια είναι όμως τα προβλήματα αυτά; «Το μέλλον των εφημερίδων είναι ευοίωνο, αλλά, στο σημερινό ανταγωνιστικό περιβάλλον, υπό σοβαρές προϋποθέσεις.
Η πρώτη από αυτές έγκειται στην δημοσιογραφική ποιότητα του περιεχομένου. Μέχρι σημερα, στις εφημερίδες τα αλλάξαμε όλα εκτός από το πιο σημαντικό. Αλλάξαμε χαρτιά, βάλαμε χρώμα, κάναμε ωραία γραφικά, δείξαμε ωραίες φωτογραφίες, αλλά ξεχάσαμε το βασικό μας προϊόν.
Οι άνθρωποι αγοράζουν εφημερίδα για να διαβάζουν. Θέλουν ζωντανές, έγκυρες, καλογραμμένες ιστορίες. Ζητούν να μεταφράζουμε τον πολύπλοκο κόσμο στην lingua franca της τοπικής κοινωνίας όπου ζουν. Η πρόκληση για τις εφημερίδες δεν είναι ούτε η τιμή, ούτε η ηλικία, αλλά η συνάφεια με την κοινωνία και τις αναζητήσεις της».
Με αυτά τα αποκαλυπτικά, αλλά και μεστά σε περιεχόμενο λόγια, ο προέδρος της Ένωσης Εκδοτών Ιρλανδίας, Γκάβιν Ο’Ράϊλυ, περιγράφει μία πραγματικότητα καυτή για κάθε εκδοτική επιχείρηση σήμερα. Και δεν έχει άδικο. Η μεγάλη πρόκληση για κάθε εφημερίδα που σέβεται τον εαυτό της είναι το καλύτερο περιεχόμενο. «Το ποιοτικό περιεχόμενο», λέει ο Ντον Φρήντμαν, αρχισυντάκτης σε ιρλανδική τοπική εφημερίδα, «είναι ακριβό για να παραχθεί και εξαιρετικά πολύτιμο στους αναγνώστες για να δοθεί δωρεάν».
Στο επίπεδο αυτό, λοιπόν, ο ελληνικός περιφερειακός Τύπος, πέρα από τα προβλήματα των τεχνολογικών εξελίξεων, των δωρεάν εφημερίδων, του Διαδικτύου και της αδιαφορίας του κοινού προς την ανάγνωση, είναι ανάγκη να επενδύσει σε ποιοτικό περιεχόμενο. Μόνον έτσι θα πεισθεί ο αναγνώστης να καταβάλλει τον οβολόν του για να διαβάζει. Απαραίτητες είναι πλέον και οι κοινοπραξίες μεταξύ επαρχιακών εφημερίδων, όπως ήδη αναπτύσσονται στην Γαλλία, στην Ισπανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Στην σημερινή περίοδο κρίσης που πλήττει την χώρα, και η οποία θα οδηγήσει σε σοβαρές περιστολές ενισχύσεων των επαρχιακών εφημερίδων, είναι ζωτικό για τους εκδότες των τελευταίων να προχωρήσουν σε κοινοπρακτικές λύσεις, που θα εξασφαλίσουν τόσο την επιβίωση όσο και την ανάπτυξή τους. Πέρα από την κρίση, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ζούμε σε μία εποχή διαρθρωτικών αλλαγών που είναι μόνιμες και συνεπάγονται μεταβολές στις καταναλωτικές συμπεριφορές, στην επικοινωνία και στην τεχνολογία.
Οι αλλαγές αυτές, όμως, μπορούν να αποτελέσουν μεγάλη ευκαιρία για τον περιφερειακό Τύπο να ανταποκριθεί καλύτερα στην αποστολή του –που είναι αυτή της έγκυρης και ποιοτικής παρουσίασης και ανάλυσης εθνικών και τοπικών γεγονότων. Ένας δυνατός τοπικός και περιφερειακός Τύπος είναι ζωτικός για την δημοκρατία.
Είναι σοβαρό μέρος μιας ξεκάθαρης λειτουργίας. Χωρίς τοπικές και περιφερειακές εφημερίδες, ποιος θα παρακολουθεί τις τοπικές εξελίξεις και θα αξιολογεί τα πεπραγμένα των τοπικών αρχόντων; Ποιος θα επενδύει χρόνο και προσπάθειες για την συλλογή πληροφοριών και την προβολή τους στο εσωτερικό των τοπικών κοινωνιών; Ποιος θα προσφέρει φωνή και βήμα στους πολίτες αναφορικά με τοπικά θέματα και γεγονότα;
Ο περιφερειακός Τύπος είναι κύριο συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας. Και ως τέτοιο, πρέπει να βοηθηθεί να επιβιώσει, αλλά και να προσαρμοσθεί στα νέα δεδομένα. Ωστόσο, προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να κινητοποιηθούν και οι φορείς του, γιατί ο κόσμος αλλάζει για όλους μας.
Και, είτε αυτό αρέσει είτε όχι, οι αλλαγές πάντα έχουν κερδισμένους και χαμένους.
Για το τί αλλάζει στην δημοσιογραφία, όμως, θα επανέλθουμε.